Le Géogramme sous rêve du parc Meudon – De Geogrammen onder de droom van Meudon park
Quelle est l’occasion qui a conduit le «Géogramme sous rêve» à prendre place dans le parc de Meudon ?
À l’issue d’un appel d’offres organisé par la ville de Bruxelles, pour un concours assorti d’une inauguration, le projet artistique de Paul Gonze a été retenu. Artiste de renommée internationale, il a signé de nombreuses oeuvres emblématiques dans les grandes métropoles du monde.
Le « Géogramme sous rêve » de Paul Gonze a été installé dans le parc Meudon lors de son inauguration, le 21 juin 1998, en présence de Monsieur Maingain, alors échevin des Espaces verts de la Ville de Bruxelles. L’oeuvre a été dédiée à la mémoire de Noël Malevez, directeur des Espaces verts de Bruxelles.
Welke aanleiding was er om het kunstwerk « Geogrammen onder de droom » in het park van Meudon te plaatsen?
Na een aanbesteding van de stad Brussel, die leidde tot een kunstwedstrijd met als hoogtepunt een inhuldiging, werd het artistieke project van Paul Gonze geselecteerd. Als internationaal gerenommeerd kunstenaar heeft hij talloze iconische werken gecreëerd in grote steden over de hele wereld.
Paul Gonzes « Geogram Under a Dream » werd op 21 juni 1998 in het Meudonpark geplaatst tijdens de inhuldiging, in aanwezigheid van de heer Maingain, destijds Schepen van Openbare en Groen ruimte van de stad Brussel. Het kunstwerk was opgedragen aan de nagedachtenis van Noël Malevez, directeur van Openbare en Groene ruimte van de stad Brussel.
Que représente le Géogramme ?
« Si le sage voit l’univers dans un grain sable, est-il possible pour un quidam de rêver le monde en se baladant dans un parc ? Evidemment, à Neder-over-Heembeek, grâce au géogramme de Meudon-sur-Rêve ! Cette installation, conçue par Aurore d’Utopie de l’asbl TOUT (les rêves se vivent…), a été mise en service en 1998. Elle consiste en 36 reliantes, lignes ondulantes d’inoxydable poli de 10 à 20 mètres de long encollées sur diverses portions des bordures des chemins sinuant au travers du parc de Meudon. Reliantes miroitantes dont les deux extrémités ont été gravées au laser du nom d’un jardin mythique se trouvant dans son prolongement géographique et de la distance qui l’en sépare à vol d’oiseau. Le promeneur se trouve ainsi confronté à une machine onirique qui l’invite à parcourir le globe et lui permet, par exemple, d’aller de la fontaine-lavoir sur l’Yonne de Tonnerre à la plage de sable noir d’Honolulu, du bosquet des arbres à prières d’Oulam Bator à la décharge de fleurs du cimetière de Lofoten ou encore du buisson de capucines de la porte d’or d’Istanbul au vignoble sud de Nuits-Saint-Georges.
Chacune des extrémités des reliantes sont gravées au nom d’une ville située dans son prolongement avec sa plus courte ou plus longue distance à vol d’oiseau.
Malheureusement, le Géogramme a subi du vandalisme en 2007 par des vandales, ferrailleurs qui, à 9 reprises, se sont échinés à arracher les profilés d’inoxydable… sans que le Police n’intervienne malgré les multiples appels du concierge. Machine dont il reste encore quelques rouages et… que les autorités de la ville de Bruxelles pourraient décider de restaurer… si Manneken-Pis le veut !
Sauvetage du Géogramme
Lors de la commission de concertation du 8 juillet nous n’étions que 2 couples et une autre personne pour défendre le parc Meudon. Les Jardins de Neder Tuinen ont fait remarquer le manque d’intérêt manifesté pour les possibilités de mise en valeur du patrimoine existant. Aucune intervention spécifique n’est prévue dans le cadre de l’enquête, et il nous a même été laissé entendre que le Géogramme de Meudon pourrait être retiré lors de la « rénovation » des chemins.
Nous espérons que notre plaidoyer pour la préservation du patrimoine a bien été entendu, et que ce patrimoine, le vôtre comme le nôtre, sera enfin valoriser, et surtout entretenu.
3 Propositions ont été faites par le concepteur, Paul Gonze et Yves De Schutter, du Conseil d’Administration de l’asbl « Les Jardins de Neder Tuinen » :
1) Proposition éphémère (du 28 septembre au 12 octobre 2025). Relever la situation actuelle, repérer les zones à restaurer, localiser et identifier les caractéristiques de leurs extrémités (correspondant à la ville et la distance à vol d’oiseau de l’ancienne reliante – voir annexe 1) ; Nettoyer (et repolir ?) les reliantes subsistantes et rehausser à la peinture noire les inscriptions partiellement effacées ;
Coller et viser à chaque extrémité des lignes cannibalisées un carton plastifié « rose aurore » avec inscriptions en « vert j’espère » (l’inverse pour Noël) rappelant celui qui y était à l’origine, ces cartons étant couverts d’un occultant noir amovible (dimension : 10 cm de largeur, de 30 à 70 cm de longueur – voir annexe 2).
Relier le couple de cartons de chaque reliante par une corde teintée en rose fluo, localement maintenue par des petits arceaux métalliques ;
Encoller une plaque explicative bilingue de format A 3 du Géogramme sur l’ancien panneau explicatif
2) Proposition un peu moins éphémère (plus que quelques années). Dans le cadre des opérations d’entretien du parc Meudon par le Service des Plantations et notamment de la restauration des bordures de sentiers, relevé de la situation actuelle, repérage des zones à restaurer, identification des caractéristiques de chaque extrémité (correspondant à la ville et la distance à vol d’oiseau de l’ancienne reliante – voir annexe 1) ;
Nettoyage (et polissage ?) des reliantes subsistantes et peinture à la laque noire des inscriptions partiellement effacées ;
Pose et cimentage dans les secteurs préalablement occupés par les reliantes de lignes de parpaing en béton ;
Peinture de la surface supérieure des parpaings en laque rose aurore (deux couches minimum) ;
Collage et vissage aux extrémités de chaque reliante de plaques en acier émaillé1 de teinte « rose aurore » avec lettrages en « vert j’espère » (l’inverse pour « Noël ») rappelant ceux qui y étaient dans le projet original ;Collage et vissage d’une plaque d’acier émaillé explicative bilingue de format A 3 du Géogramme sur l’ancien panneau explicatif
3) Proposition pour un peu moins qu’une éternité. Serait-ce une utopie que de considérer que les autorités de la ville de Bruxelles et en particulier les échevinats de la Culture, des Espaces Verts, des Propriétés Communales… veuillent restaurer le Géogramme de Meudon-sur-Rêve tel qu’il était dans sa version originale, de manière à oblitérer tout encouragement à de semblables actes de vandalisme ?
Dans cette espérance, un budget de l’ordre de 40.000,00 EUR, 2 devrait être alloué à l’opération de restauration, l’évolution des techniques compensant partiellement la hausse du coût des matières primaires et les frais de conception et de coordination ne devant plus être comptabilisés.
1 En collaboration avec les Émailleries Belges comme mécène ?
2 Le budget alloué en 1998 pour la réalisation du Géogramme, projet lauréat du concours organisé par la ville de Bruxelles en 1996, était de 1.500.000 FB, hors collaboration de son Service des Plantations.
Wat stelt het Geogram voor ?
« Als de wijze man het universum in een zandkorrel ziet, kan een gewoon mens dan de wereld dromen tijdens een wandeling door een park? Jazeker, in Neder-over-Heembeek, dankzij het geogram « Meudon-sur-Rêve! » Deze installatie, ontworpen door Aurore d’Utopie van de non-profitorganisatie TOUT (les rêves se vécu…), werd in 1998 in gebruik genomen. Het bestaat uit 36 verbindingslijnen, golvende lijnen van gepolijst roestvrij staal, van 10 tot 20 meter lang, bevestigd aan verschillende delen van de randen van de paden die door het Meudonpark slingeren. Aan beide uiteinden van deze glinsterende verbindingslijnen is met lasertechnologie de naam van een mythische tuin in het geografische gebied gegraveerd, evenals de afstand hemelsbreed tussen beide. » De bezoeker wordt zo geconfronteerd met een droomachtige machine die hem uitnodigt om de wereld rond te reizen, waardoor hij bijvoorbeeld van het fonteinwashuisje aan de rivier de Yonne in Tonnerre naar het zwarte zandstrand van Honolulu kan gaan, van het bos met gebedsbomen in Ulam Bator naar de bloemenstortplaats op de begraafplaats van de Lofoten, of van de Oost-Indische kersstruik bij de Gouden Poort van Istanbul naar de wijngaarden van Nuits-Saint-Georges in het zuiden.
Aan elk uiteinde van de verbindingslijnen staat de naam van een stad langs de lijn gegraveerd, samen met de kortste of langste afstand in vogelvlucht.
Helaas werd de Geogram in 2007 vernield door schroothandelaren die bij negen verschillende gelegenheden tevergeefs probeerden de roestvrijstalen profielen eraf te scheuren… zonder dat de politie ingreep, ondanks de talloze telefoontjes van de conciërge. Een paar onderdelen van de machine zijn nog overgebleven, en… de autoriteiten van de stad Brussel zou kunnen besluiten om hem te restaureren… als Manneken Pis dat wenst!
Het behoud van het Geogrammen :
Tijdens de consultatiebijeenkomst op 8 juli waren slechts twee echtparen en één andere persoon aanwezig om het Meudonpark te verdedigen. Vzw « Les Jardins de Neder Tuinen » wees op het gebrek aan interesse in de mogelijkheden om het bestaande erfgoed te versterken. Er is geen concrete ingreep gepland in het kader van de openbare raadpleging, en we kregen zelfs de indruk dat het Meudon Geogrammen mogelijk verwijderd zou worden tijdens de « renovatie » van de paden.
We hopen dat ons pleidooi voor het behoud van dit erfgoed gehoord is en dat dit erfgoed, zowel van u als van ons, eindelijk gewaardeerd en vooral behouden zal worden.
3 Voorstellen werden gedaan door de ontwerper, Paul Gonze, en Yves De Schutter, bestuurslid van de non-profitorganisatie « Les Jardins de Neder Tuinen ».
1) Kortstondig voorstel (van 28 september tot 12 oktober 2025). Beoordeel de huidige situatie, identificeer de te herstellen gebieden, lokaliseer en identificeer de kenmerken van hun uiteinden (overeenkomend met de stad en de hemelsrechte afstand van de oude verbindingsroute – zie bijlage 1); Maak de resterende verbindingsstroken schoon (en polijsten ze op?) en markeer de gedeeltelijk uitgewiste opschriften met zwarte verf;
Lijm en schroef aan elk uiteinde van de overgebleven stroken een lichtroze, gelamineerd kartonnetje met de groene tekst « Ik hoop » (de achterkant voor Kerstmis), die doet denken aan het origineel. Deze kartonnetjes zijn bedekt met een verwijderbare, ondoorzichtige zwarte folie (afmetingen: 10 cm breed, 30 tot 70 cm lang – zie bijlage 2).
Verbind de twee kartonnetjes op elke verbindingsstrook met een fluorescerend roze koord, dat op zijn plaats wordt gehouden door kleine metalen ringetjes;
Lijm een tweetalig A3-verklarend bordje van het Geogram op het oude verklarende paneel.
2) Voorstel iets minder vluchtig (meer dan een paar jaar). Als onderdeel van de onderhoudswerkzaamheden aan het Meudon-park door de Groendienst, en met name de restauratie van de randen van de paden, omvat het onderzoek de huidige situatie, de identificatie van de te herstellen gebieden en de identificatie van de kenmerken van elk uiteinde (overeenkomend met de stad en de afstand in vogelvlucht vanaf de oude verbindingsroute – zie bijlage 1);
Het reinigen (en polijsten?) van de resterende verbindingsbalken en het overschilderen van de gedeeltelijk vervaagde opschriften met zwarte lak;
Het plaatsen en cementeren van betonnen blokken op de plaatsen waar voorheen de verbindingsbalken zaten;
Het schilderen van de bovenzijde van de betonnen blokken met lichtroze lak (minimaal twee lagen);
Het lijmen en schroeven van geëmailleerde stalen platen in « herfstroze » met de tekst « groen hoop ik » (het tegenovergestelde voor « Kerstmis ») aan de uiteinden van elke verbindingsbalk, ter herinnering aan de platen uit het oorspronkelijke project; het lijmen en schroeven van een tweetalige, A3-formaat, geëmailleerde stalen plaat met uitleg van het Geogram op het oude verklarende paneel.
3) Voorstel voor iets minder dan een eeuwigheid. Zou het utopisch zijn om te geloven dat de Brusselse gemeente, en in het bijzonder de Schepen van Cultuur, Schepen van Openbare Groene ruimten en Schepen van Stadsontwikkeling, het Geogram van Meudon-sur-Rêve in zijn oorspronkelijke staat zouden willen herstellen, waardoor elke prikkel voor soortgelijke daden van vandalisme zou worden weggenomen?
In die hoop zou een budget van ongeveer 40.000,00 EUR 2moeten worden toegewezen aan het restauratieproject, aangezien de vooruitgang in technieken de gestegen kosten van grondstoffen gedeeltelijk compenseert en ontwerp- en coördinatiekosten niet langer hoeven te worden meegerekend.
1 In samenwerking met de Belgian Enamelling als sponsor?
2 Het budget dat in 1998 werd toegewezen voor de productie van het Geogram, een winnend project in de competitie die de stad Brussel in 1996 organiseerde, bedroeg 1.500.000 FB, exclusief de medewerking van haar Groendienst.
Laisser un commentaire